Làm việc ở Nhật Bản

Vol 7. “Bik tut” về Kỹ năng đặc định

lvon_vol7_feature
30/03/2021

*By KOKORO(Báo Mainichi+VAIJ v.v. ; Đơn vị hỗ trợ:Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam v.v.)

Cẩm nang về chế độ Kỹ năng đặc định

Từ trước đến nay, người nước ngoài có thể làm các công việc không đòi hỏi chuyên môn, kỹ thuật cao (hay còn gọi là lao động giản đơn) ở Nhật Bản chủ yếu thuộc về 3 loại tư cách lưu trú dưới đây:

❶ “Người vĩnh trú” hay “Người kết hôn với người Nhật” v.v… (có thể làm bất kì loại công việc nào, có thể làm toàn thời gian)
❷ Người có tư cách lưu trú “Du học” và được cấp phép thực hiện hoạt động ngoài tư cách lưu trú. (Về nguyên tắc, mỗi tuần chỉ được làm không quá 28 giờ)
❸ Tư cách lưu trú “Thực tập kỹ năng” (83 ngành nghề/toàn thời gian)

Ngoài các loại tư cách lưu trú nêu trên, từ năm 2019 đã có thêm một loại tư cách lưu trú mới gọi là “Kỹ năng đặc định”. Tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định có 2 loại: “Kỹ năng đòi hỏi phải có tri thức và kinh nghiệm ở mức độ nhất định (Kỹ năng đặc định số 1)” và “Kỹ năng đã thành thạo (Kỹ năng đặc định số 2)”. Sau đây, chúng tôi xin giới thiệu những điểm chính trong chế độ Kỹ năng đặc định.

【Văn phòng luật Global HR Strategy・Luật sư Sugita Shohei】

1. Chế độ Kỹ năng đặc định là gì?

Người nước ngoài có tư cách lưu trú kỹ năng đặc định ngành nông nghiệp (Tỉnh Miyazaki)

Mục đích của chế độ Kỹ năng đặc định

Năm 2019, “Luật quản lý xuất nhập cảnh và người tị nạn (Luật xuất nhập cảnh)” của Nhật Bản được sửa đổi, lập ra tư cách lưu trú mới “Kỹ năng đặc định số 1” và “Kỹ năng đặc định số 2”. Đây là chế độ chấp nhận lao động người nước ngoài có kỹ năng làm việc được trong các ngành sản xuất và dịch vụ đang thiếu nhân lực đáng kể mà không cần phải qua huấn luyện, thực tập.

Các ngành nghề có thể làm việc bằng tư cách Kỹ năng đặc định
Số 1 Số 2
Hộ lý
Dọn dẹp toà nhà
Gia công vật liệu
Chế tạo máy móc sản xuất
Điện, thông tin điện tử
Xây dựng
Công nghiệp đóng tàu, hàng hải
Bảo dưỡng, sửa chữa ô tô
Hàng không
Khách sạn
Nông nghiệp
Ngư nghiệp
Sản xuất thực phẩm, đồ uống
Dịch vụ ăn uống

Các ngành nghề đang thiếu hụt nhân lực đáng kể gồm có những ngành nghề nào? Các ngành nghề có thể tiếp nhận lao động Kỹ năng đặc định số 1 (các ngành nghề đặc định) bao gồm 14 ngành nghề trong bảng trên đây. Trong các ngành này, có cả một số ngành mà thực tập sinh kỹ năng không được làm, ví dụ như “dịch vụ ăn uống”. Chỉ có 2 ngành nghề được tiếp nhận lao động Kỹ năng đặc định số 2 là xây dựng và công nghiệp đóng tàu, hàng hải.

Vị thế của tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định

Các bạn hãy xem sơ đồ trên. Ô “Ngành nghề mang tính chuyên môn, kỹ thuật” phía trên bên trái là để chỉ các loại tư cách lưu trú cụ thể như “Nhân lực chuyên môn cao (số 1, 2)” hoặc “Kỹ thuật・Tri thức nhân văn・Nghiệp vụ quốc tế”. Những người có tư cách lưu trú thuộc các loại này còn được gọi chung là “Nhân lực chất lượng cao”.

Ở Nhật, trước khi tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định ra đời thì chỉ có tiếp nhận nhân lực thuộc “Ngành nghề mang tính chuyên môn, kỹ thuật” mới được coi là tiếp nhận lao động người nước ngoài. Trong khi đó, “Thực tập kỹ năng” được xem như chế độ vừa làm việc vừa học kỹ năng nên không được tính là tiếp nhận lao động nước ngoài đến Nhật Bản.

“Kỹ năng đặc định số 1” là tư cách lưu trú được lập ra với vị thế nằm ở giữa “Ngành nghề mang tính chuyên môn, kỹ thuật” và “Thực tập kỹ năng”. “Kỹ năng đặc định số 2” là tư cách tư cách lưu trú có tiêu chuẩn kỹ năng ngang bằng với “Ngành nghề mang tính chuyên môn, kỹ thuật”, làm việc tại địa điểm sản xuất và cung ứng dịch vụ.

2. Nội dung chế độ Kỹ năng đặc định

Các bên tham gia vào chế độ Kỹ năng đặc định

Tham gia vào chế độ Kỹ năng đặc định gồm có 3 đối tượng chủ yếu sau:

  • Lao động kỹ năng đặc định người nước ngoài
  • Công ty tiếp nhận (Đơn vị sử dụng lao động Kỹ năng đặc định)
  • Đơn vị hỗ trợ có đăng ký

Chúng tôi sẽ tập trung giới thiệu nhiệm vụ của các bên tham gia đối với trường hợp “Kỹ năng đặc định số 1”. Đối với chế độ Kỹ năng đặc định, có thể chỉ cần ký hợp đồng hai bên giữa lao động kỹ năng đặc định người nước ngoài và công ty tiếp nhận. Ví dụ, thực tập sinh kỹ năng khi muốn tiếp tục làm việc tại công ty tiếp nhận với tư cách Kỹ năng đặc định số 1 thì việc ký kết hợp đồng giữa hai bên là rất đơn giản.

Hỗ trợ lao động kỹ năng đặc định số 1 người nước ngoài

Tuy nhiên, trường hợp công ty tiếp nhận và lao động kỹ năng đặc định người nước ngoài chỉ ký hợp đồng hai bên thì công ty vẫn phải thực hiện phần trách nhiệm gọi là “Hỗ trợ lao động kỹ năng đặc định số 1 người nước ngoài”.

■ Nội dung công việc hỗ trợ lao động kỹ năng đặc định số 1 người nước ngoài

① Hướng dẫn trước về cuộc sống
② Đón tại sân bay khi mới sang, đưa ra sân bay khi về nước
③ Hỗ trợ việc đảm bảo chỗ ở (bao gồm cả việc bảo lãnh thuê nhà)
④ Định hướng cuộc sống trong thời gian ở Nhật (Bao gồm cả việc hỗ trợ mở tài khoản ngân hàng và ký kết hợp đồng sử dụng điện thoại di động)
⑤ Hỗ trợ việc học tiếng Nhật để phục vụ đời sống
⑥ Giải quyết các vấn đề mà người lao động cần trao đổi hoặc phàn nàn
⑦ Cung cấp thông tin và hỗ trợ thực hiện các thủ tục hành chính (đi cùng)
⑧ Tạo cơ hội giao lưu với người Nhật
⑨ Dù không còn trách nhiệm với người lao động nữa nhưng vẫn phải hỗ trợ chuyển việc trong trường hợp cho thôi việc.

Công ty tiếp nhận phải lập kế hoạch thực hiện các công việc hỗ trợ nói trên và thực thi theo kế hoạch. Các mục được khoanh hoặc đánh dấu màu cam trong hình vẽ và bảng trên phải được thực hiện bằng ngôn ngữ mà lao động người nước ngoài đó hiểu được. Trong trường hợp công ty tiếp nhận không tự thực hiện được các nội dung hỗ trợ này thì cần phải uỷ thác cho đơn vị hỗ trợ có đăng ký.

Công ty phái cử

Những người đang du học, thực tập kỹ năng hoặc đang làm việc ở Nhật Bản muốn chuyển sang tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định thì có thể tìm việc ngay tại Nhật. Tuy nhiên, người đang ở Việt Nam muốn sang Nhật và làm việc với tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định thì phải tìm đơn vị tiếp nhận thông qua công ty phái cử ở Việt Nam. Vì vậy, cũng giống như khi đi thực tập kỹ năng, việc tìm kiếm và lựa chọn công ty phái cử là rất quan trọng. Về cách tìm kiếm công ty phái cử, các bạn có thể tham khảo đường link dưới đây.

Cách lựa chọn công ty phái cử

*Nội dung trong trang này có sử dụng biểu tượng do APACHE LICENSE2.0 cung cấp

3. Cách lấy tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định

Đề bài từng ra trong kỳ thi kỹ năng ngành khách sạn

2 con đường để trở thành lao động Kỹ năng đặc định người nước ngoài

Có 2 con đường để lấy được tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định số 1 như sau:

① Con đường thi cử: Chứng minh năng lực bằng kỳ thi tiếng Nhật và thi kiểm tra kỹ năng
② Con đường thực tập kỹ năng: Hoàn thành tốt quá trình thực tập kỹ năng số 2 (thực tập kỹ năng số 1 và số 2, thời gian tổng cộng 3 năm)

Con đường thi cử

・Thi tiếng Nhật: Đỗ kỳ thi năng lực tiếng Nhật (JLPT) từ trình độ N4 trở lên, hoặc kỳ thi JFT-Basic do Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản tổ chức

※ Đối với ngành hộ lý, ngoài điều kiện trên, phải đỗ kỳ thi kiểm tra năng lực tiếng Nhật ngành hộ lý.
※ JLPT mỗi năm tổ chức 2 lần, JFT-Basic mỗi năm tổ chức 6 lần.

Ở Nhật hiện nay cũng có thể dự thi JFT-Basic

・Thi kiểm tra kỹ năng (kỳ thi kỹ năng): Đỗ kỳ thi viết của ngành tương ứng

Nếu thi đỗ kỳ thi tiếng Nhật và kỳ thi kỹ năng như trên thì dù chưa từng đến Nhật Bản, bạn cũng có thể trở thành lao động Kỹ năng đặc định số 1. Ngoài ra, số người đang du học ở Nhật Bản hoặc đang làm việc với tư cách lưu trú khác đi thi với mục đích chuyển đổi sang tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định đang gia tăng.

Con đường thực tập kỹ năng

Những ai đã thực tập kỹ năng từ 2 năm 10 tháng trở lên với “kết quả tốt” thì có thể chuyển sang tư cách lưu trú kỹ năng đặc định số 1 cùng ngành nghề đã thực tập mà không phải thi cử. Để xác nhận rằng mình đã thực tập kỹ năng với “kết quả tốt” thì điều quan trọng là trong năm thực tập thứ 3, các bạn cần đỗ các kỳ thi kiểm tra kỹ năng cấp 3 và kỳ thi đánh giá kết quả thực tập kỹ năng (cấp chuyên môn).

Ngoài ra, nếu muốn làm việc theo tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định trong công việc khác với ngành đã thực tập thì chỉ cần đỗ kỳ thi kỹ năng của ngành đó. Trường hợp này, nếu đã hoàn thành quá trình 3 năm thực tập kỹ năng với kết quả tốt thì cũng sẽ được miễn thi năng lực tiếng Nhật.

Để chuyển lên tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định số 2

Kỹ năng đặc định số 2 là tư cách lưu trú để làm “công việc đòi hỏi kỹ năng đã thành thạo” nên phải đỗ kỳ thi kiểm tra kỹ năng cấp 1 hoặc kỳ thi cấp độ tương đương với nội dung rất khó. Có thể nói là để lên được tư cách lưu trú kỹ năng đặc định số 2 thì cần phải nỗ lực rất nhiều.

4. Đặc điểm của tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định

Thời hạn lưu trú của tư cách Kỹ năng đặc định

・Kỹ năng đặc định số 1: Tổng thời hạn lưu trú tối đa 5 năm (gia hạn 1 năm, 6 tháng hoặc 4 tháng một lần)
・Kỹ năng đặc định số 2: Có thể gia hạn tư cách lưu trú nhiều lần (gia hạn 3 năm, 1 năm hoặc 6 tháng một lần).

Điểm khác biệt so với các tư cách lưu trú khác

・Khác biệt so với tư cách lưu trú thực tập kỹ năng: ① Có thể chuyển việc sang công ty khác ở Nhật Bản ② Nhận được mức đãi ngộ tương đương với người Nhật
・Khác biệt so với tư cách lưu trú “Kỹ thuật・Tri thức nhân văn・Nghiệp vụ quốc tế”: Dù trình độ học vấn thế nào đi nữa vẫn có thể lấy được tư cách lưu trú

Điểm khác nhau giữa tư cách lưu trú kỹ năng đặc định số 1 và số 2 (có thể mời gia đình sang Nhật sống cùng)

・Người có tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định số 2 có thể đưa gia đình sang Nhật sống cùng còn Kỹ năng đặc định số 1 thì không.

Về tư cách “vĩnh trú”

Có lẽ là trong thời gian sống ở Nhật Bản, có nhiều người muốn lấy tư cách lưu trú “người vĩnh trú”. Để lấy được tư cách “người vĩnh trú”, về nguyên tắc, phải sống tại Nhật Bản trong 10 năm liên tục trở lên. Ngoài ra, trong 10 năm đó, phải cư trú trong 5 năm liên tục trở lên với tư cách lao động hoặc tư cách cư trú (ví dụ như kết hôn với người Nhật v.v…) Trường hợp này, “thực tập kỹ năng” và “kỹ năng đặc định số 1” không được coi là “tư cách lao động”, nhưng “kỹ năng đặc định số 2” lại được tính. Nghĩa là nếu bạn ở Nhật liên tục trong 10 năm trở lên, trong đó có 5 năm trở lên theo dạng Kỹ năng đặc định số 2 thì có thể sẽ chuyển sang được tư cách “vĩnh trú”.

5.Tổng kết

Chúng tôi xin tổng kết lại những điểm chính của chế độ Kỹ năng đặc định đã giới thiệu ở trên như sau:

  • Tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định có vị thế ở giữa tư cách Ngành nghề mang tính chuyên môn, kỹ thuật và Thực tập kỹ năng
  • Có 14 ngành nghề có thể xin được tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định số 1
  • Có thể ký hợp đồng với công ty tiếp nhận mà không thông qua đơn vị hỗ trợ có đăng ký
  • Có hai con đường để trở thành lao động kỹ năng đặc định người nước ngoài (thực tập kỹ năng và thi cử)
  • Có mức lương ngang với người Nhật và có thể chuyển việc (khác với tư cách lưu trú thực tập kỹ năng)
  • Không yêu cầu về học vấn (khác với tư cách lưu trú Kỹ thuật・Tri thức nhân văn・Nghiệp vụ quốc tế)

Chế độ Kỹ năng đặc định vừa mới được lập ra, thủ tục còn phức tạp. Tuy nhiên, đây là cơ hội mới để có thể làm việc tại Nhật Bản. Các bạn hãy cố gắng hiểu rõ chế độ này và xem xét kĩ lưỡng xem có phù hợp với cách làm việc và con đường sự nghiệp mà mình mong muốn hay không để tận dụng nhé.

    Xếp hạng bài viết phổ biến

    Platinum Sponsor

    Bronze Sponsors

    • SHUWA
    • Trường Nhật Ngữ EHLE

    Đơn vị hỗ trợ

    • Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam
    • Trung tâm Giao lưu Văn hoá Nhật Bản tại Việt Nam
    • Văn phòng JNTO Hà Nội
    • Liên đoàn kinh tế vùng Kansai
    • Tổ chức hỗ trợ Tomoiki Nhật Việt
    • Hiệp hội phát triển giao lưu nguồn nhân lực quốc tế
    • Hội người Việt Nam tại Nhật Bản

    Hợp tác

    Tổ chức hỗ trợ du học sinh Nhật Bản (JASSO)

    Mạng lưới luật sư cho lao động người nước ngoài

    Bài viết mới